Biến chứng sau mổ nội soi tuyến tiền liệt cần cảnh giác

Mổ nội soi tuyến tiền liệt là phương pháp điều trị phổ biến cho tình trạng phì đại lành tính tuyến tiền liệt, giúp cải thiện dòng tiểu và giảm đáng kể các triệu chứng khó chịu. Tuy nhiên, dù kỹ thuật hiện đại và an toàn, người bệnh vẫn có thể gặp phải một số biến chứng hậu phẫu, từ nhẹ đến nặng, sớm hoặc muộn. Vậy, có những loại biến chứng sau mổ nội soi tuyến tiền liệt nào, mức độ nguy hiểm ra sao?

Phân loại các biến chứng sau mổ nội soi tuyến tiền liệt

Các trường hợp biến chứng được phân loại theo cấp độ từ nhẹ đến nặng:

• Nhẹ: Thoát vị vết mổ, rò rỉ thông nối, truyền máu, nhiễm trùng vết thương, chảy máu đường tiêu hóa trên, huyết khối tĩnh mạch sâu và tắc ruột.
• Nặng: Co thắt cổ bàng quang, chấn thương niệu quản và chấn thương trực tràng.

Biến chứng sau mổ nội soi tuyến tiền liệt cũng được nhận biết bởi các biểu hiện sớm và muộn như sau:

1. Biến chứng sớm

Biến chứng sớm sau mổ nội soi tuyến tiền liệt thường xuất hiện trong vài ngày đến vài tuần đầu sau phẫu thuật, khi các mô đang trong giai đoạn phục hồi. Một số biến chứng sớm cần lưu ý gồm:

Rò rỉ nối thông: Đây là một trong những biến chứng sớm phổ biến nhất sau mổ nội soi tuyến tiền liệt, chiếm 17,1% các trường hợp hậu phẫu, được phát hiện trên phim chụp bàng quang niệu đạo. Bệnh nhân phải lưu ống thông kéo dài do rò rỉ thông nối dai dẳng.

Chảy máu sau mổ: Khi các mạch máu trong tuyến tiền liệt bị cắt đốt, có thể tiếp tục rỉ máu trong vài ngày đầu, dẫn đến tiểu ra máu hoặc hình thành cục máu đông gây tắc bàng quang. Người bệnh có thể cảm thấy đau quặn bụng dưới, khó tiểu hoặc bí tiểu hoàn toàn. Người bệnh cần đến bệnh viện ngay nếu nước tiểu đỏ sẫm, xuất hiện máu cục hoặc tiểu không ra trong khi bụng ngày càng căng tức.

Nhiễm trùng đường tiết niệu: Sau phẫu thuật, kim loại nội soi và việc đặt ống thông có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào đường tiết niệu. Một số người bệnh bị viêm bàng quang, tiểu buốt, nước tiểu đục hoặc sốt nhẹ. Tuy nhiên, ở người lớn tuổi hoặc có bệnh nền, nhiễm trùng đường tiết niệu có thể tiến triển nhanh thành nhiễm trùng máu, gây sốt cao, rét run và mệt lả. Nam giới hậu phẫu cần được theo dõi và điều trị bằng kháng sinh, đặt ống thông có thể giảm đáng kể nguy cơ này. (1)

Nhiễm trùng đường tiết niệu là biến chứng sau mổ nội soi tuyến tiền liệt nguy hiểm, cần được điều trị sớm.

Hội chứng cắt đốt nội soi (TURP Syndrome): Là một biến chứng hiếm nguy hiểm, xảy ra trong hoặc ngay sau phẫu thuật nội soi tuyến tiền liệt bằng phương pháp cắt đốt (TURP). Nguyên nhân chính là do cơ thể hấp thu quá nhiều dịch rửa được sử dụng trong quá trình phẫu thuật, dẫn đến tình trạng loãng máu (hạ natri máu) và tăng gánh dịch tuần hoàn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thần kinh, tim mạch và tuần hoàn. Hội chứng cắt đốt nội soi tuyến tiền liệt (TURP Syndrome) không chia theo cấp độ cố định, nhưng được xem là biến chứng nghiêm trọng của phẫu thuật TURP.

Bí tiểu cấp sau khi rút ống thông: Bí tiểu cấp sau khi rút ống thông là một biến chứng sau mổ nội soi tuyến tiền liệt, khiến 4% người bệnh không thể đi tiểu ngay cả khi bàng quang căng đầy, xảy ra sau khi ống thông tiểu được rút bỏ. Nguyên nhân là do sưng niệu đạo và bàng quang, cục máu đông còn sót lại, tiền sử bị bí tiểu… Trường hợp này cần đặt lại catheter để dẫn lưu nước tiểu và giảm áp lực bàng quang, rửa bàng quang nếu có cục máu đông và theo dõi lượng nước tiểu và dấu hiệu nhiễm trùng.

2. Biến chứng muộn

Tiểu không kiểm soát (són tiểu): Một số người bệnh có thể gặp các triệu chứng hậu phẫu muộn như tiểu gấp, tiểu nhiều lần hoặc són tiểu trong vài tháng sau mổ. Nguyên nhân thường liên quan đến phản xạ bàng quang tăng hoạt hoặc sưng nề còn tồn tại. Hầu hết tình trạng này có thể cải thiện theo thời gian, nhưng trong một số trường hợp cần thuốc hoặc vật lý trị liệu cơ sàn chậu. Khi cần, sử dụng thuốc giãn cơ bàng quang hoặc hỗ trợ vật lý trị liệu cơ sàn chậu.

Tiểu không kiểm soát thường là biến chứng dễ gặp ở hầu hết các bệnh nhân sau mổ tuyến tiền liệt.

Xuất tinh ngược dòng: Xuất tinh ngược dòng là tình trạng tinh dịch không đi ra ngoài khi xuất tinh mà đi ngược vào bàng quang. Đây là biến chứng sau mổ nội soi tuyến tiền liệt phổ biến, xảy ra ở 50-70% trường hợp, nhưng không ảnh hưởng đến khả năng cương hay ham muốn. Biến chứng này là hậu quả của việc cắt bỏ phần mô cổ bàng quang, làm mất chức năng van ngăn tinh dịch đi ngược.

Rối loạn cương dương: Trong một số trường hợp, nam giới có thể gặp suy giảm cương hoặc ham muốn tạm thời do yếu tố tâm lý, sợ xuất tinh ngược hoặc phản xạ thần kinh chưa phục hồi hoàn toàn. Thường các vấn đề này cải thiện dần trong vài tuần hoặc vài tháng sau mổ. Người bệnh cần được điều trị y khoa bằng thuốc ức chế PDE5, tiêm vào thể hang, thuốc bổ sung testosterone… hoặc hỗ trợ bằng vật lý trị liệu và tâm lý. (2)

Hẹp niệu đạo hoặc cổ bàng quang: Xảy ra ở 9% bệnh nhân sau phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt qua niệu. Nguyên nhân do sẹo hình thành tại vị trí cắt đốt. Biến chứng này có thể liên quan đến tốc độ cắt bỏ chậm, thời gian phẫu thuật kéo dài, thể tích tuyến tiền liệt lớn, nhiệt độ của dung dịch rửa, kích thước và tần suất đưa dụng cụ qua niệu đạo. Triệu chứng có thể xuất hiện từ vài tuần đến vài tháng sau mổ như dòng tiểu yếu, gián đoạn, tiểu nhiều lần, tiểu gấp, cảm giác tiểu không hết, đôi khi kèm đau rát… Điều trị biến chứng này thường bao gồm nong niệu đạo hoặc phẫu thuật lại trong trường hợp nặng.

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Sau mổ bao lâu thì tôi có thể quan hệ tình dục?

Quan hệ tình dục sau phẫu thuật tuyến tiền liệt là vấn đề được quan tâm rất nhiều. Sau mổ nội soi tuyến tiền liệt, bạn nên kiêng quan hệ tình dục khoảng 4-6 tuần để niệu đạo và các mô xung quanh có đủ thời gian lành lại. Một số thay đổi như xuất tinh ngược dòng hoặc giảm lượng tinh dịch là bình thường sau mổ và không ảnh hưởng đến khả năng cương dương. Nếu có biểu hiện bất thường khi quan hệ lại, bạn nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được kiểm tra.

2. Tôi cần tái khám sau mổ vào những thời điểm nào?

Người bệnh thường được khuyến cáo tái khám sau 6-8 tuần để kiểm tra tình trạng tiểu tiện, mức độ chảy máu và phòng ngừa các biến chứng sau mổ tuyến tiền liệt. Đây là thời điểm quan trọng để đo dòng tiểu, lượng nước tiểu tồn dư và phát hiện nguy cơ hẹp niệu đạo hoặc co cổ bàng quang. Ngoài ra, người bệnh cần đi khám ngay nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như bí tiểu, tiểu ra máu nhiều ngày, đau bụng dưới, sốt… để được xử lý kịp thời và tránh ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tiết niệu.

3. Tình trạng són tiểu sẽ kéo dài trong bao lâu?

Tình trạng són tiểu sau mổ tuyến tiền liệt thường chỉ là tạm thời và kéo dài từ vài tuần, do cơ vòng niệu đạo và bàng quang cần thời gian hồi phục sau can thiệp nội soi. Phần lớn bệnh nhân cải thiện rõ từ 4–6 tuần sau mổ, và khỏi dần sau đó. Trường hợp nam giới són tiểu kéo dài hơn cần được bác sĩ đánh giá lại để có hướng can thiệp phù hợp.

Các biến chứng sau mổ nội soi tuyến tiền liệt đa phần chỉ mang tính tạm thời và sau một thời gian sẽ cải thiện và hồi phục. Trong quá trình này, người bệnh cần tuân thủ tái khám đúng lịch, luyện tập cơ sàn chậu, duy trì chế độ sống lành mạnh và theo dõi sát các triệu chứng bất thường. Chủ động theo dõi và chăm sóc đúng cách chính là “chìa khóa” giúp người bệnh nhanh chóng lấy lại chất lượng sống sau biến chứng sau mổ tiền liệt tuyến.