21 nguyên nhân tiểu buốt, triệu chứng và cách chẩn đoán bệnh

Đi tiểu bị buốt không chỉ đơn thuần là cảm giác khó chịu, mà còn là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý không thể xem thường. Biết được nguyên nhân tiểu buốt sẽ giúp bạn biết cách xử lý phù hợp khi gặp tình trạng này.

Tiểu buốt là gì?

Tiểu buốt là tình trạng người bệnh cảm thấy đau, khó chịu, hoặc nóng rát khi đi tiểu. Cơn đau thường bắt nguồn từ bàng quang, niệu đạo hoặc vùng đáy chậu. Niệu đạo là ống dẫn nước tiểu ra ngoài cơ thể. Đối với nam giới, vùng đáy chậu nằm giữa bìu và hậu môn, còn ở phụ nữ, đáy chậu nằm giữa hậu môn và phần mở đầu của âm đạo.

Tình trạng tiểu buốt thường xuất hiện ở nữ giới từ 20 đến 50 tuổi. Trong khi đó, ở nam giới, tình trạng tiểu buốt chủ yếu xuất hiện ở người cao tuổi do liên quan tới các vấn đề sức khỏe như phì đại lành tính tuyến tiền liệt. (1)

Triệu chứng của tiểu buốt

Triệu chứng đi tiểu buốt có thể khác nhau giữa nam và nữ, nhưng cả hai giới thường mô tả đó là cảm giác nóng rát, châm chích hoặc ngứa. Nóng rát là triệu chứng phổ biến nhất.

Cơn đau có thể xảy ra khi bắt đầu đi tiểu hoặc sau khi đi tiểu. Nếu cơn đau xảy ra khi bắt đầu đi tiểu, đó có thể là triệu chứng của nhiễm trùng đường tiết niệu. Đau sau khi đi tiểu có thể là dấu hiệu của vấn đề ở bàng quang hoặc tuyến tiền liệt. Ở nam giới, cơn đau còn có thể xảy ra ở dương vật trước và sau khi đi tiểu.

Nữ giới có thể cảm thấy đau buốt ở bên trong hoặc bên ngoài vùng âm đạo. Đau bên ngoài vùng âm đạo có thể do viêm hoặc kích ứng khu vực nhạy cảm này.

Tiểu buốt khiến người bệnh cảm thấy nóng rát, đau buốt khi đi tiểu.

Nguyên nhân tiểu buốt

Có rất nhiều các nguyên nhân khác nhau gây tình trạng tiểu buốt ở cả hai giới:

1. Phì đại lành tính tuyến tiền liệt

Đây là sự tăng sinh lành tính của mô tuyến tiền liệt, bao gồm sự tăng sinh của mô nền và tế bào niêm mạc tuyến, dẫn đến tình trạng tuyến tiền liệt to ra và có thể gây chèn ép đường tiết niệu dưới. Tình trạng này làm ảnh hưởng đến chất lượng sống của nam giới do gây ra các triệu chứng rối loạn đi tiểu, tiểu rắt, tiểu buốt, són tiểu và có thể cần can thiệp bằng phẫu thuật nếu tình trạng trở nên nghiêm trọng. (2)

2. Viêm tuyến tiền liệt

Viêm tuyến tiền liệt là một trong những nguyên nhân gây tiểu buốt phổ biến ở nam giới. Tình trạng viêm này thường gây ra cảm giác nóng rát, châm chích và khó chịu khi đi tiểu cho người bệnh. Viêm tuyến tiền liệt cần được thăm khám và điều trị kịp thời để không dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng hơn.

3. Ung thư tuyến tiền liệt

Ung thư tuyến tiền liệt là một loại bệnh lý phổ biến ở nam giới, đặc biệt là ở những người trên 50 tuổi. Bệnh xảy ra khi các tế bào trong tuyến tiền liệt phát triển bất thường và mất kiểm soát, hình thành khối u ác tính. Ung thư tuyến tiền liệt thường phát triển chậm và không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu.

Các triệu chứng liên quan đến tiểu tiện thường gặp bao gồm: cảm giác tiểu không hết, tia nước tiểu yếu, tiểu không tự chủ, bí tiểu cấp tính, tiểu đêm nhiều lần và nước tiểu có máu. Do sự phát triển của khối u làm tắc nghẽn lưu thông nước tiểu hoặc tắc nghẽn bàng quang. Tình trạng này đôi lúc cũng là nguyên nhân đi tiểu buốt ở nam giới.

4. Nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI)

Đi tiểu đau buốt là một trong những dấu hiệu phổ biến của nhiễm trùng đường tiết niệu (Urinary Tract Infection – UTI). Nguyên nhân là do sự xâm nhập của vi trùng gây viêm nhiễm đường tiết niệu. Bất kỳ phần nào của đường tiết niệu, bao gồm niệu đạo, bàng quang, niệu quản và thận, một khi bị viêm đều có thể dẫn đến tình trạng tiểu đau buốt.

Nữ giới có nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu cao hơn nam giới, bởi niệu đạo ngắn, khiến vi khuẩn dễ dàng di chuyển đến bàng quang hơn. Phụ nữ đang mang thai hoặc ở giai đoạn mãn kinh cũng có nguy cơ cao bị nhiễm trùng đường tiết niệu. (3)

Nhiễm trùng đường tiết niệu là nguyên nhân tiểu buốt có thể xảy ra ở cả nam và nữ.

5. Sỏi tiết niệu

Sỏi tiết niệu bao gồm sỏi thận, sỏi niệu quản, sỏi niệu đạo và sỏi bàng quang. Sỏi hình thành do các loại muối khoáng hòa tan trong nước tiểu bị lắng đọng lại. Triệu chứng của sỏi tiết niệu bao gồm: đau âm ỉ hoặc đau thành cơn ở thắt lưng, tiểu buốt, bí tiểu cấp tính, nước tiểu đục, tiểu ngắt quãng và tiểu ra máu.

6. Nhiễm trùng qua đường tình dục (STIs)

Đi tiểu bị buốt cũng có thể là triệu chứng của một số bệnh lây truyền qua đường tình dục như mụn rộp sinh dục, bệnh lậu và chlamydia. Việc sàng lọc STIs rất quan trọng, đặc biệt vì chúng không phải lúc nào cũng có triệu chứng rõ ràng.

7. Viêm bàng quang

Viêm bàng quang hoặc viêm niêm mạc bàng quang là một nguyên nhân tiểu buốt khác. Viêm bàng quang kẽ còn được gọi là hội chứng đau bàng quang, là loại viêm bàng quang phổ biến nhất. Các triệu chứng của viêm bàng quang kẽ bao gồm đau và nhức ở vùng bàng quang và xương chậu. Trong một số trường hợp, xạ trị cũng có thể gây đau bàng quang và tiết niệu, được gọi là viêm bàng quang do bức xạ.

8. Ung thư bàng quang

Ung thư bàng quang xảy ra khi các tế bào ung thư phát triển trong bàng quang. Đi tiểu đau buốt thường không phải là triệu chứng ban đầu của tình trạng này, thay vào đó, triệu chứng phổ biến là có máu trong nước tiểu. Các triệu chứng khác của ung thư bàng quang bao gồm: đi tiểu thường xuyên, tiểu khó, dòng nước tiểu yếu, đau lưng dưới, mất cảm giác ngon miệng, sút cân, mệt mỏi, phù chân, đau xương.

9. Viêm niệu đạo

Viêm niệu đạo có thể xảy ra khi niệu đạo bị viêm và sưng tấy, làm thu hẹp chu vi niệu đạo và gây tiểu buốt, tiểu rắt khó chịu cho bệnh nhân. Đây là tình trạng thường gặp ở nam giới.

10. Viêm mào tinh hoàn

Nguyên nhân tiểu buốt cũng có thể do viêm mào tinh hoàn. Mào tinh hoàn nằm ở phía sau tinh hoàn, có chức năng lưu trữ và vận chuyển tinh trùng từ tinh hoàn. Khi mào tinh hoàn bị viêm, người bệnh sẽ có cảm giác đau khi đi tiểu.

11. Viêm vùng chậu (PID)

Viêm vùng chậu ảnh hưởng đến các cơ quan sinh sản như ống dẫn trứng, buồng trứng, cổ tử cung và tử cung. Viêm vùng chậu có thể gây đau bụng, đau khi quan hệ tình dục và đi tiểu bị đau buốt, cùng với các triệu chứng khác. Viêm vùng chậu xảy ra thường do nhiễm trùng ở âm đạo lan vào cơ quan sinh sản.

12. Sỏi thận

Sỏi thận là tập hợp của các chất như canxi hoặc axit uric tạo thành sỏi cứng trong thận. Khi sỏi thận nằm gần khu vực nước tiểu đi vào bàng quang, chúng có thể trở thành nguyên nhân gây tiểu buốt.

Các triệu chứng khác của sỏi thận bao gồm: đau ở vùng hông và lưng, nước tiểu có màu hồng hoặc nâu, nước tiểu đục, người bệnh cảm thấy buồn nôn, nôn mửa, cơn đau thay đổi cường độ, có thể sốt, ớn lạnh và mỗi lần chỉ đi tiểu một lượng nhỏ nhưng thường xuyên mắc tiểu. (4)

Bệnh sỏi thận do các axit uric và canxi tạo thành sỏi cứng trong thận.

13. Do thuốc

Một số loại thuốc điều trị ung thư và kháng sinh, có thể gây ra tác dụng phụ liên quan đến vấn đề tiểu tiện, tiểu rát buốt là một trong những triệu chứng điển hình. Nếu bạn cảm thấy có vấn đề khi sử dụng các loại thuốc này, hãy trao đổi với bác sĩ để có hướng xử trí phù hợp.

14. Các sản phẩm vệ sinh

Đôi khi tiểu bị buốt không phải do nhiễm trùng mà do kích ứng từ các sản phẩm vệ sinh cá nhân. Xà phòng, sữa tắm tạo bọt, các sản phẩm chứa chất tạo hương,…có thể gây kích ứng cho các mô ở vùng sinh dục. Các loại hóa chất trong bột giặt và các sản phẩm vệ sinh khác cũng có thể gây kích ứng và dẫn đến cảm giác đau khi đi tiểu.

15. U nang buồng trứng

U nang buồng trứng có thể gây áp lực lên bàng quang và dẫn đến tiểu rát buốt. U nang có thể phát triển ở một hoặc cả hai buồng trứng, nằm ở hai bên bàng quang. Các triệu chứng khác của u nang buồng trứng bao gồm: chảy máu âm đạo bất thường, đau vùng chậu, cảm giác bàng quang vẫn còn nước tiểu sau khi đi tiểu,…

16. Nhiễm trùng hoặc kích ứng âm đạo

Tình trạng này còn được gọi là viêm âm đạo. Nhiễm trùng âm đạo xảy ra khi vi khuẩn hoặc nấm men phát triển quá mức. Một loại bệnh nhiễm lây nhiễm qua đường tình dục (STI) là trichomonas cũng có thể gây nhiễm trùng âm đạo. Các triệu chứng đi kèm có thể bao gồm: dịch tiết âm đạo có mùi hôi hoặc tiết dịch bất thường, kích ứng âm đạo, đau khi giao hợp và chảy máu âm đạo nhẹ.

17. Mãn kinh

Nồng độ estrogen giảm trong thời kỳ mãn kinh có thể làm nguy cơ mắc hội chứng bàng quang tăng hoạt tăng lên. Do đó, phụ nữ trong giai đoạn này có tỷ lệ mắc rối loạn tiểu tiện cao hơn bình thường. Nội tiết tố thay đổi cũng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu. Vì vậy, mãn kinh cũng được cho là một trong những nguyên nhân tiểu buốt.

18. Sử dụng băng vệ sinh sai cách

Việc sử dụng băng vệ sinh không đúng cách như: để băng vệ sinh quá lâu mà không thay, chọn loại băng vệ sinh gây kích ứng da, sử dụng băng vệ sinh đã hết hạn có thể gây viêm đường tiết niệu. Triệu chứng điển hình của tình trạng này là tiểu buốt.

19. Phụ nữ mang thai

Tiểu buốt là tình trạng thường gặp ở phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong 3 tháng đầu và 3 tháng cuối của thai kỳ. Sự tăng lượng hormone HCG trong giai đoạn này kích thích cảm giác muốn đi tiểu và tăng cường quá trình đào thải chất dư thừa, từ đó gây ra tiểu buốt.

Ngoài ra, sự phát triển của thai nhi cũng tạo áp lực lên bàng quang, khiến phụ nữ mang thai thường xuyên cảm thấy muốn đi tiểu, ngay cả khi bàng quang không chứa nước. Vì vậy, phụ nữ có thai thường gặp các triệu chứng tiểu đêm, tiểu gấp, tiểu lắt nhắt,…

Phụ nữ mang thai có nguy cơ bị tiểu buốt cao.

20. Các yếu tố làm tăng nguy cơ

Tiểu buốt phổ biến hơn ở phụ nữ do niệu đạo ngắn, làm vi khuẩn dễ dàng xâm nhập vào bàng quang và gây nhiễm trùng. Các yếu tố khác như bệnh tiểu đường, tuổi tác, việc sử dụng ống thông tiểu, chế độ ăn uống giàu axit,… cũng làm tăng nguy cơ tiểu buốt.

21. Các nguyên nhân khác

Một số nguyên nhân khác gây đi tiểu buốt như:

• Táo bón: Tình trạng táo bón kéo dài có thể gây áp lực lên bàng quang, dẫn đến tiểu buốt.
• Nhịn tiểu: Nhịn tiểu trong thời gian dài (trên 6 giờ) có thể làm tăng nguy cơ tiểu buốt do vi khuẩn xâm nhập vào bàng quang.
• Mất nước: Thiếu nước làm giảm khả năng đào thải vi khuẩn qua đường tiết niệu, dẫn đến tiểu buốt, triệu chứng sẽ được cải thiện khi bạn uống đủ nước.
• Mặc quần lót chật: Quần lót quá chật có thể gây viêm đường tiết niệu và tiểu buốt. Bạn nên chọn quần lót được làm từ chất liệu thông thoáng, thoải mái giúp ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn.

Ảnh hưởng của tiểu buốt đến chất lượng cuộc sống

Tiểu buốt không chỉ gây ra sự khó chịu trong sinh hoạt hàng ngày mà còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe nếu không được điều trị kịp thời:

• Vô sinh: Tình trạng tiểu buốt do nhiễm trùng đường tiết niệu kéo dài có thể dẫn đến các bệnh viêm nhiễm hệ sinh dục như: viêm âm đạo, viêm cổ tử cung, tắc vòi trứng ở nữ; viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, tắc ống dẫn tinh ở nam, từ đó gây ra vô sinh.
• Ung thư: Bệnh viêm nhiễm đường tiết niệu không được điều trị trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ khởi phát các loại ung thư nguy hiểm của hệ tiết niệu và hệ sinh dục.
• Nguy hiểm đến tính mạng: Các bệnh như nhiễm trùng đường tiết niệu, bệnh lây nhiễm qua đường tình dục… nếu không được điều trị đúng cách có thể gây nhiễm trùng máu, trong một số trường hợp nặng có thể dẫn đến tử vong.
• Rủi ro khi mang thai: Phụ nữ mang thai bị tiểu buốt có nguy cơ cao phải đối mặt với các biến chứng như sảy thai hoặc sinh non.
• Giảm chất lượng đời sống tình dục: Tình trạng đau đớn, khó chịu liên tục do tiểu buốt có thể làm giảm chất lượng cuộc sống tình dục, ảnh hưởng tới mối quan hệ và sự gần gũi giữa các cặp đôi.

Tiểu buốt có nguy hiểm không? Khi nào cần đến ngay bác sĩ?

Tiểu buốt có thể trở nên nguy hiểm nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân gây tiểu buốt. Trong một số trường hợp, tình trạng này có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng như vô sinh, thậm chí đe dọa đến tính mạng của người bệnh. Bạn cần đến gặp bác sĩ ngay lập tức nếu gặp phải các triệu chứng sau:

• Tiểu ra máu hoặc nước tiểu có màu hồng, nâu đỏ.
• Cảm thấy đau ở bên hông hoặc lưng.
• Đau kéo dài hơn 24 giờ.
• Xuất hiện dịch tiết bất thường từ dương vật hoặc âm đạo.
• Sốt hoặc cảm giác mệt mỏi.

Nếu tiểu buốt đi kèm các triệu chứng khác người bệnh nên đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt.

Chẩn đoán tiểu buốt

Để chẩn đoán chính xác và tìm ra nguyên nhân tiểu buốt, bác sĩ sẽ tiến hành một loạt các biện pháp như sau:

• Thu thập thông tin tiền sử bệnh: Bác sĩ sẽ xem xét tiền sử sức khỏe của bạn, hỏi về các triệu chứng, số lần đi tiểu, tiền sử tình dục và mối quan hệ xã hội. Dựa vào thông tin này, bác sĩ sẽ quyết định phương pháp thăm khám và xét nghiệm phù hợp.
• Xét nghiệm nước tiểu: Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra có vi khuẩn, tế bào bất thường hoặc các dấu hiệu khác của nhiễm trùng hay không.
• Kiểm tra tuyến tiền liệt cho nam giới: Bác sĩ có thể thực hiện thăm qua ngả trực tràng để đánh giá kích thước và độ mềm của tuyến tiền liệt ở nam giới.
• Khám phụ khoa cho nữ: Bao gồm kiểm tra bụng, cơ quan sinh dục ngoài và khám phụ khoa.
• Siêu âm và nội soi bàng quang: Để loại trừ các vấn đề liên quan đến u bướu đường tiết niệu hoặc các vấn đề khác, bác sĩ có thể yêu cầu siêu âm hoặc nội soi bàng quang.

Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể yêu cầu chụp X quang, xét nghiệm máu và các xét nghiệm khác liên quan đến bệnh lây qua đường tình dục nếu có nghi ngờ.

Các phương pháp kiểm soát, điều trị tiểu buốt

Cách điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân tiểu buốt. Sau đây là một số phương pháp điều trị tiểu buốt do các bệnh lý thường gặp gây ra:

• Viêm bàng quang và viêm bể thận: Các trường hợp nhiễm trùng do vi khuẩn thường được điều trị bằng thuốc kháng sinh. Đối với bệnh nhân bị viêm bể thận nặng, có thể cần đến thuốc kháng sinh tiêm tĩnh mạch, nhất là khi có các triệu chứng như sốt cao, ớn lạnh và nôn mửa.
• Viêm niệu đạo: Điều trị viêm niệu đạo cũng dựa vào việc sử dụng thuốc kháng sinh, tùy thuộc vào loại nhiễm trùng cụ thể gây ra tình trạng này.
• Viêm âm đạo: Các trường hợp nhiễm trùng do trichomonas và vi khuẩn gây ra được điều trị bằng thuốc kháng sinh. Còn nhiễm nấm men thì được điều trị bằng thuốc kháng nấm dạng viên hoặc kem thoa âm đạo.
• Viêm tuyến tiền liệt: Người bệnh bị viêm tuyến tiền liệt thường phải dùng thuốc kháng sinh trong khoảng 12 tuần. Các loại thuốc khác như thuốc chống viêm không kê đơn (ví dụ như Ibuprofen), thuốc chẹn alpha cũng có thể được chỉ định để giúp giãn các cơ quanh tuyến tiền liệt.
• Bệnh lây truyền qua đường tình dục: Nếu tiểu buốt do bệnh lây truyền qua đường tình dục, cả bạn và bạn tình cần được điều trị để tránh lây nhiễm qua lại.

Hỗ trợ điều trị tiểu buốt hiệu quả từ các tinh chất thiên nhiên

Phì đại tuyến tiền liệt là tình trạng lành tính, nên việc điều trị nội khoa được ưu tiên để giải quyết triệu chứng, ngăn chặn tiến triển của bệnh và tránh rủi ro từ phẫu thuật. Trong trường hợp nam giới mắc phì đại lành tính tuyến tiền liệt gây tiểu buốt, có thể sử dụng viên uống Fodex.

Fodex với thành phần hoàn toàn từ thiên nhiên được chắt lọc tinh khiết giúp giữ trọng hoạt tính, có khả năng tác động sâu vào tế bào. Theo đó, chỉ cần sử dụng 2 viên Fodex mỗi ngày có thể giúp hỗ trợ cải thiện các rối loạn tiểu tiện, cải thiện tình trạng phì đại tuyến tiền liệt và duy trì sức khỏe cho nam giới.

Fodex với công thức đột phá từ thiên nhiên, chứa tinh chất Pygeum Africanum, Saw Palmetto, Pumpkin Seed cùng nhiều dưỡng chất quý khác, mang lại 3 tác động: hỗ trợ làm giãn cơ trơn tuyến tiền liệt, điều hòa hoạt động của bàng quang, ức chế sự tăng sinh tế bào tuyến và mô đệm tuyến tiền liệt, hỗ trợ chống viêm mạn tính tuyến tiền liệt.

Cách phòng ngừa tiểu buốt và tránh biến chứng

Để phòng ngừa tiểu buốt và tránh các biến chứng có thể xảy ra, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Tránh các loại bột giặt, dung dịch vệ sinh không phù hợp và các chất tẩy rửa mạnh để giảm nguy cơ kích ứng niêm mạc vùng kín.
• Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục để ngăn ngừa các bệnh lây qua đường tình dục.
• Nữ giới cần vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng và lau khô bằng khăn sạch sau khi đi vệ sinh, không nên thụt rửa sâu bên trong âm đạo.
• Uống đủ nước mỗi ngày, đi tiểu thường xuyên và tránh nhịn tiểu để loại bỏ vi khuẩn ra khỏi đường bài tiết.
• Xây dựng chế độ ăn uống cân đối, tránh các loại thực phẩm và đồ uống có thể kích thích bàng quang như thực phẩm có tính axit cao, caffeine và rượu.
• Khi mắc các bệnh đường tiết niệu hoặc bệnh phụ khoa, cần điều trị kịp thời để tránh tình trạng tiểu buốt và các biến chứng khác.

Có nhiều nguyên nhân tiểu buốt ở cả nam giới và nữ giới. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến các bệnh nguy hiểm và gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Do đó, để bảo vệ sức khỏe và tránh những biến chứng không mong muốn, người bệnh nên thăm khám ngay khi có những dấu hiệu bất thường ở đường tiết niệu.